"Irka özel mama gerçekten gerekli mi" sorusunu daha önce köpek tarafında tartışmıştık ve cevabımız temkinliydi. Bir formülün Poodle için ayrı, Pomeranian için ayrı olması çoğu zaman pazarlama. O yazıyı ırka özel köpek maması gerçekten gerekli mi başlığıyla bulabilirsin.
Bu yazı başka bir şey söylüyor. Irk değil beden. Küçük bir köpeğin iri bir köpekten ayrıldığı noktalar tartışmalı değil, ölçülebilir. Dördünü tek tek anlatacağım.
Kilo başına enerji ihtiyacı ters çalışıyor
Sezgi şunu söyler: büyük köpek çok yer, küçük köpek az yer. Toplamda doğru. Kilo başına baktığında ise tablo tersine dönüyor.
Küçük bedenlerde yüzey alanının kütleye oranı yüksek. Vücut ısısını korumak için harcanan enerji de bu orana bağlı. Sonuçta üç kiloluk bir köpek, kilogramı başına otuz kiloluk bir köpekten belirgin biçimde daha fazla kaloriye ihtiyaç duyuyor.
Küçük ırk formüllerinin kalori yoğunluğunun daha yüksek olmasının sebebi bu. Aynı gramda daha fazla enerji veriliyor, çünkü küçük bir mide zaten büyük hacim alamıyor.
Pratik sonuç şu. Küçük bir köpeğe iri ırk maması verirsen, ihtiyacını karşılamak için daha fazla gram vermen gerekiyor ve o gram midesine sığmıyor.
Tane boyutu bir konfor meselesi değil
Ağız küçüldükçe tane de küçülmek zorunda.
Büyük taneler küçük bir çenede iki soruna yol açıyor. Kimi köpek çiğneyemediği için taneyi bütün yutuyor, kimi köpek de zorlandığı için mamayı reddediyor. İkisi de istenmeyen sonuç.
Katalogda bu mantıkla kurulmuş formüller var. En küçük bedenler için Royal Canin X-Small Adult Küçük Irk Yetişkin Köpek Maması, biraz daha iri küçük ırklar için Royal Canin Mini Adult Küçük Irk Yetişkin Köpek Maması bulunuyor.
Irk adıyla satılan seçenekler de mevcut. Royal Canin Poodle Adult Yetişkin Köpek Maması ve Royal Canin Pomeranian Adult Yetişkin Köpek Maması bu grupta. Bunların asıl farkı tane geometrisi ve kalori yoğunluğu, yani yine beden.
Diş sıkışıklığı küçük ırkların en büyük sağlık sorunu
Bu madde çoğu kişinin beklemediği yerden geliyor.
VCA Animal Hospitals, küçük ırkların ve kısa burunlu köpeklerin küçük çene yapısı ve diş sıkışıklığı nedeniyle periodontal hastalığa daha yatkın olduğunu belirtiyor. Oyuncak ırklarda dişlerin üst üste binmesi ve dönmesi, aralara yiyecek sıkışmasına ve iltihaba yol açıyor.
Rakamlar çarpıcı. Aynı kaynak, üç yaş üstü köpeklerin üçte ikisinden fazlasının bir dereceye kadar periodontal hastalık taşıdığını ve uygun diş bakımı almayan köpeklerin yüzde sekseninde üç yaşına kadar diş hastalığı belirtileri görüldüğünü aktarıyor.
Mama tanesinin buradaki katkısı sınırlı ama gerçek. Çiğnenmeye zorlayan bir doku, diş yüzeyine mekanik temas sağlıyor. Yine de tek başına yeterli değil. Fırçalama rutinini köpeğin dişleri nasıl fırçalanır yazısında anlattık.
Oyuncak ırklarda hipoglisemi riski
Bu, küçük ırk sahiplerinin bilmesi gereken en ciddi madde.
VCA, yetişkinlikte oyuncak boyda kalacak yavruların hipoglisemiyi önlemek için sık beslenmesi gerektiğini yazıyor. Yetersiz beslenme, çok küçük yavrularda düşük kan şekerinin sebepleri arasında sayılıyor.
Belirtiler belirgin. Halsizlik, çökme, yönünü şaşırma, titreme ve bazen nöbet. Kan şekeri kırk miligram desilitrenin altına düştüğünde tablo hayati tehlike taşıyor ve müdahale damar yoluyla glukoz gerektiriyor.
Pratik karşılığı şu. İki kiloluk bir yavru Pomeranian, günde iki öğünle beslenemez. Öğün sayısı yüksek tutulur ve öğün atlanmaz. Yolculuk, veteriner randevusu ya da yoğun bir gün yüzünden öğünün kayması, bu bedende gerçek bir risk.
Katalogda yavru tarafında Royal Canin X-Small Puppy Küçük Irk Yavru Köpek Maması, Royal Canin Mini Puppy Küçük Irk Yavru Köpek Maması ve tahılsız tarafta Acana Heritage Puppy Small Breed Küçük Irk Yavru Köpek Maması bulunuyor.
Yavruluk döneminde öğün takvimi
Öğün sayısı büyüdükçe azalıyor ve bu azalma kademeli oluyor.
VCA'nın verdiği genel tablo şöyle. Anneden tamamen ayrılan yavrular, yani sekiz ila on haftalıktan itibaren, günde dört öğün alıyor. Üç aylıkta öğün başına miktar artırılıp sıklık üçe düşürülüyor. Dört ila altı ay arasında çoğu ırk günde iki öğüne geçiyor.
Küçük ırklarda bu takvimin bir istisnası var. Yetişkinlikte iki üç kilo kalacak oyuncak ırklarda öğün aralarını uzatmak hipoglisemi riski yaratıyor, o yüzden sıklık daha uzun süre yüksek tutuluyor. Kararı veterinerin veriyor, kilo eğrisine bakarak.
Bir de gece arası meselesi var. Çok küçük yavrularda akşam son öğün ile sabah ilk öğün arasındaki süre uzun kalıyor. Son öğünü gece geç saate almak bu aralığı kısaltıyor.
Ölçmek kaçınılmaz. Günlük toplam miktarı sabah bir kez tartıp gün içindeki öğünlere bölmek, hem hesabı tutuyor hem de "bugün ne kadar yedi" sorusunu ortadan kaldırıyor. Evde birden çok kişi besliyorsa bu yöntem çifte besleme kazalarını da önlüyor.
Büyüme hızı iri ırklarla ters
İri ırklarda asıl kaygı hızlı büyüme. VCA, iri ve dev ırk yavrularında fazla kalorinin ve yanlış kalsiyum dengesinin iskelet gelişimini bozabildiğini ve ortopedik hastalığa yol açabildiğini belirtiyor. Bu yüzden iri ırk yavru mamaları enerjiyi kısıtlıyor.
Küçük ırklarda dert bu değil. Onlar erken olgunlaşıyor, yetişkin kilosuna çok daha hızlı ulaşıyor ve büyüme dönemleri kısa. Kalsiyum dengesi aynı hassasiyette değil.
Bu yüzden "yavru maması yavru mamasıdır" cümlesi yanlış. Bir Chihuahua yavrusuna iri ırk yavru maması vermek, ona ihtiyacından az enerji vermek anlamına geliyor.
Yetişkinliğe geçiş zamanı da farklı. Küçük ırklarda bu geçiş genellikle dokuz ila on iki ay civarında, iri ırklarda ise çok daha geç.
Kilo kontrolü küçük bedende daha zor
Küçük bir köpekte hata payı yok.
Üç kiloluk bir köpekte üç yüz gram fazla kilo, vücut ağırlığının yüzde onu demek. Aynı fazlalık otuz kiloluk bir köpekte yüzde bir. Yani küçük bedende bir avuç fazla mama, iri bedendeki bir kaptan daha etkili.
VCA, köpekleri ideal kilonun yüzde on ila yirmi üstünde fazla kilolu, yüzde yirmiden fazlasında obez olarak sınıflandırıyor ve ödüllerin günlük kalori alımının yüzde onunu geçmemesi gerektiğini yazıyor. Küçük ırklarda bu yüzde on, iki üç küçük bisküviye denk geliyor.
Ölçmenin tek doğru yolu mutfak terazisi. Kap ölçüsü ya da avuç ölçüsü bu bedende çok kaba kalıyor. Aynı ölçü bardağı, tane boyutu değiştiğinde otuz grama kadar fark verebiliyor ve o fark küçük bir köpeğin günlük ihtiyacının onda birine denk geliyor.
Kilo verme gerekiyorsa mamayı azaltmak yerine kalori kısıtlı bir formüle geçmek daha güvenli, çünkü miktarı düşürmek besin eksikliğine yol açabiliyor. Katalogda bu amaçla Acana Classics Light & Fit Fazla Kilolu Köpekler İçin Köpek Maması gibi seçenekler var.
Hassas sindirim küçük ırklarda sık görülüyor
Klinik gözlemde küçük ırklarda yumuşak dışkı ve seçici iştah şikayetleri sık.
Burada işe yarayan şey protein kaynağını değiştirmek değil, sindirilebilirliği yüksek bir formül seçmek. Katalogda Advance Mini Sensitive Somonlu ve Pirinçli Küçük Irk Yetişkin Köpek Maması bu iki özelliği birleştiriyor.
Seçici iştah tarafında yaş mama karıştırmak yaygın bir çözüm. Royal Canin Mini Adult Gravy Küçük Irk Yetişkin Köpek Yaş Maması bu iş için kullanılıyor. Toplam kaloriyi hesaba katmayı unutma.
Protein kaynakları arasındaki farkları mamada tavuk, kuzu, somon ve ördek farkı yazısında, kuzulu formüllerin kime uyduğunu ise kuzulu köpek maması kime iyi gelir yazısında karşılaştırdık. Tüm seçenekler için yetişkin kuru köpek mamaları ve yavru kuru köpek mamaları sayfalarına bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Köpeğim beş kilo, küçük ırk maması mı almalıyım?
Büyük ihtimalle evet. Üreticiler genellikle on kilonun altını küçük ırk kabul ediyor, ama sınır markadan markaya değişiyor. Paketin üzerindeki kilo aralığına bak.
Küçük ırk maması iri ırk köpeğe verilebilir mi?
Verilebilir ama pratik değil. Kalori yoğunluğu yüksek olduğu için iri bir köpekte kilo artışına yol açar, ayrıca tane çok küçük kalır ve yutularak geçilir.
Yavru Pomeranian günde kaç öğün yemeli?
Öğün sayısını veterinerin belirler, ama oyuncak ırklarda hipoglisemi riski nedeniyle öğünler sık tutulur ve aralar uzatılmaz. Bu yaş grubunda öğün atlamak risklidir.
Küçük ırklarda diş fırçalama gerçekten şart mı?
Şart. Diş sıkışıklığı bu bedenlerde yapısal bir sorun ve mama tanesi tek başına yeterli değil. Günlük fırçalama en etkili önlem.
Irk adı yazan mama ile Mini yazan mama arasında fark var mı?
Temel fark tane geometrisi ve bazı besin vurguları. İkisi de aynı beden mantığına dayanıyor. Köpeğin taneyi rahat çiğnediği ve kilosunu koruduğu hangisiyse o doğrudur.
Küçük ırk köpeğimin kilosunu evde nasıl ölçerim?
Banyo terazisinde önce kendi kilona bak, sonra köpeği kucağına alıp tekrar tart, farkı al. Bu bedende yüz gramlık değişimler bile anlamlı, aynı terazi ve aynı saat kullanılmalı.
Yetişkin mamasına ne zaman geçilir?
Küçük ırklarda genellikle dokuz ila on iki ay arası. Kesin zamanlamayı veterinerin büyüme eğrisine bakarak söyler.
Küçük köpeğim mamasını yemeyip sofradan bekliyor, ne yapmalı?
Seçici iştabın en sık sebebi, mamanın yanında verilen artıklar. Küçük bedende bir dilim peynir günlük kalorinin ciddi bir kısmını karşılıyor ve köpek mamaya ihtiyaç duymuyor. Kabı yirmi dakika ortada bırakıp kaldırmak ve arada hiçbir şey vermemek, birkaç günde tabloyu değiştiriyor.
Kemik ve çiğneme ödülleri küçük ırklara uygun mu?
Boyut seçimi kritik. Ağza tamamen sığan bir kemik yutulma riski taşıyor. Küçük boy ürünler tercih edilir ve gözetimsiz bırakılmaz.
Kaynaklar
