Yavru Bakımı · 8 dakika okuma

Yavru kedi aşı takvimi nasıl işler

Seri neden tek dozla bitmiyor sorusunun cevabı anne antikorlarında. O antikorlar dört ile on altı hafta arasında bir yerde kayboluyor ve tam olarak ne zaman kaybolduğu bilinemiyor.

Petmona Günlük

Editör

17 Ekim 2026

Cumartesi yayını

Yavru kedi aldın ya da sokaktan birini eve getirdin. Veteriner "üç doz yapacağız" diyor ve akla ilk soru geliyor: neden bir tane yetmiyor?

Cevap yavrunun kendi bağışıklığında değil, annesinden aldığı geçici korumada.

Bu yazı o mantığı ve takvimin nasıl kurulduğunu anlatıyor. Takvimi bilmek, klinikte söyleneni takip etmenin ötesinde bir şey sağlıyor. Aralık kaçtığında ne yapılacağını ve hangi sorunun sorulacağını biliyorsun. Köpek tarafındaki karşılığını yavru köpek aşı takvimi yazısında ele almıştık, iki türün mantığı benziyor ama aşı listeleri farklı.

Maternal antikor penceresi

Her şey buradan başlıyor.

Yeni doğan bir yavru, ilk saatlerde annesinden aldığı ağız sütüyle hazır antikorlar alıyor. Bu antikorlar onu erken haftalarda koruyor.

Aynı antikorlar aşıya karşı da çalışıyor. Yani yavrunun kanında anne antikoru varken yapılan aşı, aşı virüsünü etkisiz hale getirdiği için yeterli yanıt üretmiyor.

Sorun zamanlamada. VCA Animal Hospitals, maternal bağışıklığın geçici olduğunu, ilk birkaç hafta boyunca istikrarlı biçimde azaldığını ve büyük ölçüde dört ile on altı hafta arasında bir noktada kaybolduğunu belirtiyor.

Bu aralık geniş ve her yavruda farklı. Hangi hafta kaybolduğunu ölçmeden bilmek mümkün değil.

Cornell Feline Health Center da emzirme yoluyla alınan antikorların yalnızca birkaç hafta sürdüğünü ve bu yüzden zamanında aşılamanın kritik olduğunu yazıyor.

Çözüm tekrarlı doz. Seri, antikorların kaybolduğu ana denk gelen en az bir doz garantilemek için kuruluyor.

Core aşılar hangileri

Cornell'in listesi şöyle: panlökopeni yani kedi distemperi, feline herpesvirus yani viral rinotrakeit, kalisivirus, kuduz ve bir yaşın altındaki tüm yavrular için feline lösemi virüsü.

VCA da aynı beş başlığı sıralıyor.

Bu aşıların ortak özelliği şu. Yaşam tarzından bağımsız olarak, sadece ev içinde yaşayan bir kedi için bile öneriliyorlar. Sebep, hastalıkların ciddiyeti ve bulaş yollarının kontrol edilemezliği.

Lösemi virüsü aşısında bir incelik var. Cornell ve VCA, bu aşıyı bir yaşın altındaki bütün yavrular için core kabul ediyor. Yetişkinlikte devam edip etmeyeceği ise kedinin yaşam tarzına göre değerlendiriliyor, dışarı çıkıyor mu, başka kedilerle temas ediyor mu.

Hangi hastalıklardan korunuyoruz

Aşı listesi soyut kalıyor. Her birinin ne yaptığını bilmek kararı kolaylaştırıyor.

Panlökopeni, halk arasında kedi distemperi deniyor. Bağışıklık hücrelerini ve bağırsak yüzeyini hedef alan bir virüs. Yavrularda ölüm oranı yüksek ve virüs çevrede uzun süre canlı kalabiliyor. Ayakkabıyla eve taşınabilmesinin sebebi bu.

Herpesvirus ve kalisivirus üst solunum yolu tablosundan sorumlu. Hapşırma, göz akıntısı, ağız içi yaralar. Ölümcül olmasalar da herpesvirus vücutta kalıcı hale gelebiliyor ve stres dönemlerinde tekrar aktifleşebiliyor.

Feline lösemi virüsü bağışıklık sistemini baskılıyor ve bazı kanser türlerine zemin hazırlıyor. Bulaş yakın temasla, karşılıklı tımarla ve paylaşılan kaplarla oluyor. Bu yüzden dışarı çıkan ve başka kedilerle temas eden kedilerde risk yüksek.

Kuduz ise hem kedi hem insan için ölümcül ve tedavisi yok. Korunma tek yol.

Bu beş başlığın ortak noktası şu. Hiçbirinin evde uygulanabilen bir tedavisi yok. Tedavi destekleyici, yani hastalığın kendisini geçirmiyor, kedinin atlatmasına yardım ediyor. Aşının değeri de buradan geliyor.

Takvim nasıl işliyor

Başlangıç altı ila sekiz haftalık yaş.

VCA, ilk aşının altı ile sekiz haftalık yaş arasında yapıldığını ve rapel dozların on altı ila yirmi haftalık yaşa kadar her üç ila dört haftada bir tekrarlandığını belirtiyor.

Cornell ise seriyi on iki ila on altı haftalık bir dönem olarak tarif ediyor.

İki kaynak arasındaki fark, protokollerin yavrunun risk durumuna göre uzatılabilmesinden geliyor. Barınak ortamından gelen ya da annesi bilinmeyen yavrularda seri daha geç bitirilebiliyor.

Pratik sonuç şu. Yavru sekiz haftalıkken ilk doz yapılıyorsa, on altıncı haftaya kadar en az iki doz daha gerekiyor.

Bir de şu var. Serinin son dozu on altıncı haftadan önce bitirilirse koruma eksik kalabiliyor, çünkü maternal antikorun o tarihe kadar sürme ihtimali var.

Amerikan Kedi Hekimleri Derneği'nin 2020 tarihli kedi aşılama kılavuzu bu esnekliği bir ilkeye bağlıyor. Kılavuz, doğru koruyucu sağlık planını kurabilmek için veteriner hekimin her kedinin kendi risk etkenlerini ayrı ayrı değerlendirmesi gerektiğini öne çıkarıyor. Yani "kaç doz" sorusunun tek bir cevabı yok. Yavrunun nereden geldiği, evde başka kedi olup olmadığı ve ileride dışarı çıkıp çıkmayacağı hem takvimi hem de listenin içeriğini değiştiriyor.

Kuduz ve Türkiye

Kuduz, diğer aşılardan farklı bir yerde duruyor çünkü yalnız bir sağlık meselesi değil.

Türkiye'de hayvanların korunmasına dair temel düzenleme 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu. 2004 yılında kabul edilen kanun, hayvan sahiplerine ve yerel yönetimlere çeşitli yükümlülükler getiriyor.

Kuduz aşısı, ev hayvanlarında kayıt ve aşılama düzeninin parçası olarak uygulanıyor. Yurtdışına çıkış, pet pasaportu ve bazı konaklama işlemlerinde aşı kaydı isteniyor.

Uygulama zamanı ve tekrar aralığı için veterinerin yönlendirmesi esas. VCA, düşük riskli yetişkin kedilerde core aşıların genellikle üç yılda bir tekrarlandığını belirtiyor ama kuduzda aralık kullanılan ürüne ve yerel düzenlemeye göre değişiyor.

Aşı kartını saklamak bu yüzden önemli. Kaybolan bir kart, seriyi baştan başlatmayı gerektirebiliyor. Kartın fotoğrafını çekip telefonda tutmak pratik bir yedek. Mikroçip numarası da aynı kayıtta duruyor ve kedi kaybolduğunda tek kimlik kanıtı o numara oluyor.

Yan etki beklentisi

Bu bölüm sahiplerin en çok endişelendiği kısım ve gerçekçi bir çerçeve yardımcı oluyor.

VCA, çoğu kedide geçici iştahsızlık ya da halsizlik görülebileceğini belirtiyor. Bu tablo genellikle bir gün içinde geçiyor.

Nadir durumlarda alerjik tepki oluşabiliyor. Kusma, ishal ve nefes darlığı bu grupta ve acil müdahale gerektiriyor.

Çok nadir bir durum olarak enjeksiyon bölgesinde sarkom gelişimi de sayılıyor. Bu risk, aşı protokollerinin ve uygulama bölgelerinin neden standartlaştırıldığını açıklıyor.

Pratik yaklaşım şu. Aşı günü yavruyu evde tut, sakin bir ortam sağla ve ilk yirmi dört saat gözlemle. Enjeksiyon bölgesinde küçük bir şişlik birkaç hafta kalabiliyor, büyüyen ya da haftalarca geçmeyen bir şişlik ise kontrol gerektiriyor.

Aşı günü öncesinde yavrunun sağlıklı olması gerekiyor. Ateşi olan, ishal olan ya da parazit yükü yüksek bir yavruda aşı erteleniyor.

Aşı dışındaki eş zamanlı işler

İlk muayeneler yalnız aşıdan ibaret değil.

Parazit programı genellikle aşılarla paralel yürütülüyor. Sokaktan gelen yavrularda iç ve dış parazit yükü yüksek olabiliyor.

Kilo ve büyüme takibi de aynı randevularda yapılıyor. VCA, yavru kedilerde yavaş ve istikrarlı büyümenin hedeflendiğini, aşırı beslemeyle oluşan hızlı büyümenin obezite riskini artırdığını belirtiyor. Porsiyon ve öğün sayısını yavru kedi günde kaç öğün ve ne kadar yemeli yazısında anlattık.

Beslenme tarafında bu dönemde yavru maması kullanılıyor. Katalogda Royal Canin Kitten 36 Yavru Kedi Maması, Royal Canin Kitten Gravy Soslu Yavru Kedi Yaş Maması ve Felicia Kolajenli Tavuklu Az Tahıllı Yavru Kedi Maması bu dönem için kullanılıyor. Tüm seçenekler yavru kuru kedi mamaları sayfasında.

Annesiz büyüyen yavrularda ilk muayene daha da önemli, o süreci anne sütü alamayan yavru kedi nasıl beslenir yazısında ele aldık.

Kısırlaştırma planı da bu randevularda konuşuluyor. Cornell, dişi kedilerde ilk kızgınlıktan önce yapılan kısırlaştırmanın meme kanseri riskini neredeyse tamamen ortadan kaldırdığını belirtiyor ve ilk kızgınlık dört aylıkken gelebiliyor. Zamanlamayı kedi ne zaman kısırlaştırılmalı yazısında anlattık.

Kliniğe gitmeyi kolaylaştırmak

Aşı serisi üç dört ziyaret demek ve her ziyaret yavru için bir stres kaynağı.

Taşıma çantasını randevu günü ortaya çıkarmak en yaygın hata. Çanta evin bir parçası haline getirilirse, içine yatak konup kapısı açık bırakılırsa yavru oraya kendi girmeye başlıyor. Yöntemi kediyi taşıma çantasına nasıl alıştırırsınız yazısında adım adım anlattık.

İkinci pratik nokta zamanlama. Kliniğin sakin saatlerini sormak, bekleme salonunda köpeklerle karşılaşma ihtimalini azaltıyor.

Üçüncüsü çantanın üstünü bir havluyla örtmek. Görüş alanı kapandığında çoğu kedi belirgin biçimde sakinleşiyor. Havlunun evden gelmesi ve tanıdık koku taşıması ek bir avantaj sağlıyor.

Sık Sorulan Sorular

Evden hiç çıkmayan kediye aşı gerekli mi? Core aşılar ev içinde yaşayan kediler için de öneriliyor. Virüsler ayakkabıyla, kıyafetle ve eve giren başka bir kediyle taşınabiliyor.

Bir doz atlarsam seriye baştan mı başlanır? Karar aradaki süreye bağlı. Kısa gecikmelerde seri kaldığı yerden sürüyor, uzun aralarda veteriner yeniden değerlendiriyor.

Sokaktan aldığım yavrunun aşı geçmişini bilmiyorum, ne yapılır? Bilinmeyen geçmiş, aşısız kabul ediliyor ve seri baştan kuruluyor. Fazladan doz yapmanın bilinen bir zararı bulunmuyor.

Lösemi aşısı her kediye gerekli mi? Cornell ve VCA bu aşıyı bir yaş altındaki tüm yavrular için core sayıyor. Yetişkinlikte devam kararı yaşam tarzına göre veriliyor.

Aşıdan sonra kedim uyuşuk, normal mi? Geçici iştahsızlık ve halsizlik beklenen bir tablo ve genellikle bir gün içinde geçiyor. Kusma, ishal ve nefes darlığı ise acil değerlendirme gerektiriyor.

Aşı sırasında kedim hastalanırsa ne olur? Ateş, ishal ya da belirgin bir enfeksiyon varsa aşı erteleniyor. Bağışıklık sistemi meşgulken yanıt zayıf kalıyor.

Yetişkin kediye her yıl aşı yapılmalı mı? VCA, düşük riskli yetişkin kedilerde core aşıların genellikle üç yılda bir tekrarlandığını belirtiyor. Sıklığı veteriner, kedinin yaşam tarzına göre belirliyor.

Evde başka kedi varken yeni yavruyu hemen tanıştırabilir miyim? Tanıştırmadan önce ilk muayene ve parazit kontrolü yapılması gerekiyor. Üst solunum yolu virüsleri ve lösemi virüsü yakın temasla bulaşıyor. İlk dönemde ayrı oda hem sağlık hem de kademeli tanışma açısından doğru düzen.

Aşı yaptırdım ama kedim yine hastalandı, aşı işe yaramadı mı? Aşılar hastalığı her zaman tamamen engellemiyor ama şiddetini belirgin biçimde azaltıyor. Ayrıca serinin tamamlanmamış olması koruma düzeyini düşürüyor.