Anne sütü alamayan yavru kedi nasıl beslenir

Sokakta gözü açılmamış bir yavru buldun. Ya da evdeki anne kedi yavrularını reddetti.

İlk saatler belirleyici ve internette dolaşan tavsiyelerin çoğu yanlış. En yaygını da en zararlısı: bir tabak inek sütü.

Bu yazı doğru yolu sırayla anlatıyor.

Önce ısı, sonra mama

Bu sıra tartışmaya kapalı ve çoğu kayıp bu sıranın bozulmasından oluyor.

Yeni doğan yavrular kendi vücut ısılarını düzenleyemiyor. Soğumuş bir yavruda sindirim sistemi çalışmıyor ve verilen mama midede kalıyor.

Yani soğuk bir yavruyu beslemek yardım etmiyor, zarar veriyor.

Doğru sıra şöyle. Önce yavruyu yavaşça ısıt. Sıcak su şişesi havluya sarılarak kullanılabiliyor, doğrudan temas ettirilmiyor. Vücut sıcaklığı normale yaklaştıktan sonra beslemeye geçiliyor.

Isıtma yavaş yapılıyor. Ani ısıtma da zararlı.

Bu aşamada bir veterinere ulaşmak en doğru adım. Yavrunun yaşını tahmin etmek, dehidrasyon durumunu değerlendirmek ve parazit kontrolü yapmak uzman işi.

Sokakta yavru bulduğunda önce ne yapılır

Bu bölüm, yazının en sık ihtiyaç duyulan kısmı ve ilk karar aslında beslemek değil.

İlk soru şu: anne gerçekten yok mu? Anne kediler yavrularını taşırken ya da avlanırken kısa süre yalnız bırakıyor. Uzaktan bir iki saat izlemeden yavruyu almak, aslında annesi olan bir yavruyu annesinden ayırmak olabiliyor.

Gözle görülür bir tehlike varsa, örneğin yavru yolun ortasındaysa, soğuktaysa ya da yaralıysa bu bekleme yapılmıyor.

İkinci adım ısı kontrolü. Yavrunun ağız içi ve pati yastıkları soğuksa vücut ısısı düşmüş demektir ve beslemeden önce ısıtma gerekiyor.

Üçüncü adım veterinere ulaşmak. Sokaktan gelen yavrularda pire, iç parazit ve bulaşıcı hastalık riski var. Evde başka kedi varsa yavru ilk muayeneye kadar ayrı bir odada tutuluyor.

Dördüncü adım kayıt tutmak. Bulunduğu tarih, tahmini yaş, kilo ve verilen her öğün not ediliyor. Bu kayıt veterinerin işini kolaylaştırıyor.

Yaş tahmini için elde pratik bir cetvel de var. Alley Cat Allies'in yaş rehberi basamakları şöyle sıralıyor. Bir haftanın altındaki yavru seksen beş ile iki yüz yirmi beş gram arasında, gözleri ve kulakları henüz kapalı. Birinci ve ikinci hafta arasında mavi gözler açılıp odaklanmaya, kulaklar açılmaya başlıyor. Üçüncü haftada ilk sendeleyen adımlar atılıyor ve süt dişleri çıkıyor. Dört beş haftalıkken yavru mamayı yalayabiliyor, yumuşak mama yiyebiliyor ve kum kabını kullanabiliyor. Sekizinci haftada ağırlık yaklaşık dokuz yüz grama ulaşıyor.

Sokak kedilerinin kışa hazırlanması ayrı bir konu ve barınak yapımını sokak kedileri için kışlık barınak nasıl yapılır yazısında anlattık. Yetişkin bir sokak kedisini eve almanın ilk iki haftasını ise sokak kedisini eve alırken ilk 15 gün yazısında ele aldık.

İnek sütü neden verilmiyor

Bu maddeyi bilmek çoğu kaybı önlüyor.

VCA Animal Hospitals, ticari yavru kedi süt ikamelerinin inek sütüne ve ev yapımı karışımlara üstün olduğunu belirtiyor ve sebebini rakamla veriyor.

Anne sütü, inek sütüne göre iki kattan fazla protein içeriyor. Bu, inek sütünün yavru için neden yetersiz olduğunun başlıca sebeplerinden biri.

Ayrıca inek sütü daha az kalori, daha az yağ, daha az taurin ve daha az mineral içeriyor. Buna karşılık karbonhidrat oranı, laktoz dahil, daha yüksek.

Taurin eksikliği kedilerde ciddi sonuçlar doğuruyor, göz ve kalp fonksiyonlarını etkiliyor. Laktoz fazlalığı ise ishale yol açıyor ve ishal, küçük bir bedende hızla dehidrasyona dönüşüyor.

Doğru ürün, kedi yavruları için üretilmiş ticari süt ikamesi. VCA, ürünün kendi etiketindeki talimatların izlenmesini öneriyor.

Köpek yavrusu için üretilmiş ürünler de kediye verilmiyor, besin profilleri farklı.

Öğün sıklığı

VCA'nın takvimi net.

İlk hafta boyunca iki ila dört saatte bir besleme yapılıyor. Bu gece boyunca da devam ediyor.

İlk haftadan sonra sıklık dört ila altı saate düşüyor ve sütten kesmeye kadar böyle sürüyor.

Bu takvim yorucu ve bunu baştan bilmek gerekiyor. Gözü açılmamış bir yavruyu büyütmek, iki hafta boyunca gece uykusunu bölmek demek.

Miktar konusunda kural şu. Biberonla beslenen yavrular doyana kadar emiyor ve sonra biberonu reddediyor. Zorla devam edilmiyor.

Pozisyon ve emzik akışı

Bu bölümdeki iki ayrıntı hayati.

Pozisyon. VCA, yavrunun yatay ve başı nötr pozisyonda tutulması gerektiğini belirtiyor. Bebek gibi sırtüstü tutmak yanlış ve aspirasyon riski yaratıyor.

Akış hızı. Emzikteki deliğin sıvı çıkışını bir seferde bir damlayla sınırlaması gerekiyor. VCA, akış hızının yavru için fazla hızlı olmasının aspirasyona, zatürreye ve ölüme yol açabileceğini açıkça yazıyor.

Test basit. Biberonu ters çevir. Damlalar tek tek düşüyorsa doğru, akıyorsa delik büyük.

Yavru emmiyorsa zorlama. Emmeyen bir yavru genellikle soğuk, hasta ya da çok zayıf demek ve bu durumda veteriner müdahalesi gerekiyor.

Tuvalet uyarımı

Gözü açılmamış yavrular kendi başlarına dışkılayamıyor ve idrar yapamıyor. Normalde anne bunu yalayarak sağlıyor.

Annesiz yavruda bu işi sen yapıyorsun. Her öğünden sonra ılık ve nemli bir pamuk ya da yumuşak bir bezle genital ve anal bölge hafifçe ovuluyor.

İşlem birkaç dakika sürüyor ve atlandığında yavruda ciddi sorunlar doğuyor.

Bu ihtiyaç yaklaşık üç ila dört haftalıkken kendiliğinden ortadan kalkıyor. O dönemde yavru kum kabını kullanmaya başlıyor.

Kum seçiminde yavrular için topaklanmayan ürünler daha güvenli bulunuyor, yutma riski daha düşük. Markaların kullandığı farklı teknolojileri Ever Clean, Catsan ve Cat's Best kumları arasındaki fark yazısında karşılaştırdık. Kap ve kum tercihini kapalı mı açık mı kedi tuvaleti yazısında ele aldık, yavrular için alçak kenarlı kap gerekiyor.

Sütten kesmeye geçiş

VCA, süt ikamesinin üç ila dört haftalık yaşa kadar tek besin kaynağı olması gerektiğini, bu yaştan itibaren sütten kesme sürecinin başlayabileceğini belirtiyor.

Geçiş kademeli yapılıyor. Önce süt ikamesi sığ bir tabağa konuyor, yavru yalamayı öğreniyor. Sonra yavru maması ezilip süt ikamesiyle karıştırılıyor ve lapa kıvamı elde ediliyor. Kıvam haftalar içinde katılaştırılıyor.

VCA'nın yavru besleme yazısı sütten kesmenin genellikle sekiz haftalıkken tamamlandığını aktarıyor. Aynı kaynak günlük porsiyonun üç ila dört küçük öğüne bölünmesini öneriyor.

Katalogda bu dönem için Royal Canin Mother & Babycat Anne ve Yavru Kedi Maması ve yaş versiyonu Royal Canin Mother & Babycat Anne ve Yavru Kedi Yaş Maması kullanılıyor. Lapa kıvamı için yaş mama pratik oluyor.

Sonrasında Royal Canin Kitten 36 Yavru Kedi Maması, Royal Canin Kitten Gravy Soslu Yavru Kedi Yaş Maması ve az tahıllı seçenek olarak Felicia Kolajenli Tavuklu Az Tahıllı Yavru Kedi Maması tercih ediliyor. Tüm seçenekler yavru kuru kedi mamaları sayfasında.

Sütten kesme takviminin annesi olan yavrulardaki halini yavru kedi sütten kesme yazısında, anne tarafındaki beslenmeyi ise emziren anne kedi ne yemeli yazısında anlattık.

Yuva nasıl kurulur

Beslemenin yanında yavrunun yaşadığı alan da sonucu belirliyor.

Kutu küçük olacak. Geniş bir alanda yavru ısınamıyor. Ayakkabı kutusu büyüklüğünde, kenarları yeterince yüksek bir kap yeterli.

İçine yumuşak ve tüy bırakmayan bir kumaş seriliyor. Havlu kullanılıyorsa ilmekli olmayan tipi tercih ediliyor, çünkü tırnak ilmeğe takılabiliyor.

Isı kaynağı kutunun yalnız bir yarısına konuyor. Bu önemli bir ayrıntı. Yavru fazla ısındığında uzaklaşabilmeli, tüm taban ısınıyorsa kaçacak yeri kalmıyor.

Kutu sessiz, cereyansız ve evin geçiş güzergahının dışında bir yere yerleştiriliyor. Evdeki diğer kedi ve köpeklerin erişimi kapatılıyor.

Nem de bir değişken. Kalorifer sezonunda iç mekan havası kuruyor ve küçük bedenlerde sıvı kaybı hızlanıyor. Odaya bir nem kaynağı koymak yardımcı oluyor, konuyu kalorifer sezonunda kuru cilt ve kaşıntı yazısında ele aldık.

Son olarak temizlik. Yavru her öğünde kendini kirletebiliyor. Ilık ve nemli bir bezle silmek yeterli, tam banyo yaptırılmıyor. Islak kalan bir yavru hızla üşüyor.

En sık yapılan üç hata

Birincisi inek sütü. Yukarıda anlattık, protein yetersiz, laktoz fazla.

İkincisi soğuk yavruyu beslemek. Sindirim çalışmıyor ve mama midede kalıyor.

Üçüncüsü yanlış pozisyon. Sırtüstü tutarak besleme, akciğere kaçma riskini artırıyor.

Bu üçüne bir dördüncü eklenebilir. Tartmamak. Günlük kilo takibi, annesiz bir yavruda tek objektif göstergen. Mutfak terazisi yeterli. Her gün aynı saatte tartılan bir yavruda artışın durması, beklenmeden veterinere gidilmesi gereken bir bulgu.

Bir de aşı ve parazit tarafı var. Yavru kedi aşı takvimini bir sonraki yazımızda ele alacağız, bu arada veterinerin iç parazit programını ilk muayenede başlatması gerekiyor.

Sık Sorulan Sorular

Süt tozu bulamazsam ne yapabilirim? Ticari yavru kedi süt ikamesi bulunana kadar geçecek süreyi kısa tutmak gerekiyor. Veteriner klinikleri ve eczaneler bu ürünü bulundurabiliyor. Ev yapımı karışımlar kalıcı bir çözüm değil.

Yavrunun yaşını nasıl tahmin ederim? Göz açıklığı, kulak konumu, göbek kordonu ve diş çıkışı ipucu veriyor. Kesin tahmini veterinerin yapması daha doğru, çünkü besleme planı yaşa bağlı.

Gece de beslemek zorunda mıyım? İlk hafta evet. VCA iki ila dört saatlik aralık veriyor ve bu aralık gece de sürüyor.

Yavru ishal oldu, ne yapmalıyım? Küçük bedende ishal hızla dehidrasyona dönüşüyor. Beklenmeden veterinere gidilmesi gerekiyor. Sık sebeplerden biri uygun olmayan süt ya da fazla miktar.

Kaç yavruya aynı anda bakılabilir? Sayı arttıkça öğün düzeni zorlaşıyor. Birden fazla yavruda beslemeyi bir defterle takip etmek, hangisinin ne zaman ve ne kadar aldığını karıştırmamayı sağlıyor.

Yavru sürekli miyavlıyor, aç mı? Açlık bir ihtimal ama soğuk ve rahatsızlık da aynı sesi çıkarıyor. Önce ısı kontrolü yapılıyor, sonra besleme.

Kum kabına ne zaman alıştırmalıyım? Üç ila dört haftalıkken tuvalet uyarımı ihtiyacı azalırken alçak kenarlı bir kap sunulabiliyor. Yavrular genellikle kendiliğinden öğreniyor.

Yavruyu kardeşleriyle birlikte mi tutmalıyım? Mümkünse evet. Kardeşler birbirini ısıtıyor ve sosyal öğrenme bu dönemde başlıyor. Tek başına büyüyen yavrularda hem ısı kaybı daha hızlı oluyor hem de oyun sırasında ısırma ölçüsü geç öğreniliyor.

Annesiz büyüyen yavrunun davranışı farklı olur mu? Olabiliyor. Kardeşleriyle büyüyemeyen yavrularda ısırma inhibisyonu eksik kalabiliyor. Sosyalleşme dönemini yavru kedide sosyalleşme dönemi ne zaman kapanır yazısında ele aldık.

Kaynaklar

• VCA Animal Hospitals, Feeding Orphaned Kittens
• VCA Animal Hospitals, Feeding Growing Kittens
• VCA Animal Hospitals, Feeding the Nursing Cat
• VCA Animal Hospitals, Nutrition and Feeding Guidelines for Cats
• Cornell Feline Health Center, Feeding Your Cat
• Cornell Feline Health Center, Hydration
• Cornell Feline Health Center, Feline Vaccines, Benefits and Risks
• Alley Cat Allies, How to Determine a Kitten's Age