Sahiplenme · 8 dakika okuma
Sokaktan alınan kediyi doğrudan eve sokmak, hem o kediye hem evdekilere yapılan bir haksızlık. Sıra bellidir ve ilk durak ev değildir.
Cornell Feline Health Center'ın kuralı net: yeni bir kedi eve geldikten sonra mümkün olan en kısa sürede veteriner tarafından muayene edilmelidir. Evde başka kediler varsa ve gelenin sağlık geçmişi bilinmiyorsa, muayene yapılana kadar ayrı tutulması gerekir.
Sokaktan alınan bir kedide geçmiş tanımı gereği bilinmiyor. Dolayısıyla sıra şudur: taşıma kutusu, klinik, sonra ev.
Bu sırayı bozmanın maliyeti yüksektir. Evdeki kedilere bulaşan bir hastalığı geri almanın yolu yoktur ve tedavi iki kediyi birden ilgilendirmeye başlar.
Cornell geçmişi bilinmeyen kedilerin feline lösemi virüsü ve feline immün yetmezlik virüsü açısından test edilmesini ve parazit yönünden kontrol edilmesini öneriyor.
Amerikan Kedi Hekimleri Derneği'nin 2020 tarihli retrovirüs yönetim kılavuzu bu konuda daha ayrıntılı bir çerçeve çiziyor ve yeni edinilen kedilerin izolasyonda tutulup test edilmesini, ideal olarak ikinci bir negatif sonuç alınana kadar ayrı kalmasını öneriyor.
Bunun pratik anlamı şu: ilk testin negatif çıkması ayrı tutmayı bitirmez. Enfeksiyonun erken döneminde test negatif çıkabilir ve tekrar testi genellikle birkaç hafta sonra istenir. Bu süre boyunca ayrılık sürer.
Bu ilk ziyarette ayrıca kulaklara bakılır. Sokakta yaşayan kedilerde kulak akarı sık görülür ve Cornell bu akarların yakın temasla kediden kediye çok kolay geçtiğini belirtiyor. Ayrım için kedi kulağı yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçiple kimliklendirilip kayıt altına alınması zorunlu. Tarım ve Orman Bakanlığı ayrıca mikroçip takıldıktan sonra on beş gün içinde pasaport düzenlenmesini, aşı bilgilerinin ve sahip değişikliğinin de on beş gün içinde sisteme işlenmesini şart koşuyor.
Sokaktan alınan bir kedide çip okutmak ayrıca bir işe daha yarar: kedinin sahibi olabilir. Klinikte ilk yapılacak işlerden biri çip taramasıdır.
Tek oda yeterlidir ve kapının kapanabiliyor olması şarttır. Banyo, misafir odası ya da çalışma odası uygundur.
Odaya konması gerekenler:
Saklanma alanı pazarlık konusu değildir. Ürkek bir kedinin ilk günlerde yapacağı tek şey saklanmaktır ve saklanacak yer bulamazsa mobilyanın altına sıkışır; oradan çıkarmak hem sizin hem kedinin işini zorlaştırır.
Odayı hazırlarken kablo, ilaç, deterjan ve açık pencere kontrolü yapın. Sokakta yaşamış bir kedi kaçış yolu arar ve pencere ilk denediği yerdir.
Kum düzenini baştan doğru kurmak sonradan düzeltmekten kolaydır; kedi kumu bakımı yazımız derinlik ve temizlik sıklığını anlatıyor. Açık ve alçak kenarlı bir kedi tuvaleti ilk günlerde kabul edilmesi en kolay tiptir.
Hedef basit: kedi yesin, içsin, tuvaletini yapsın. Başka hiçbir şey beklenmez.
Odaya girip çıkarken sakin olun, sesinizi alçaltın, üstüne gitmeyin. Kucaklamaya çalışmak bu aşamada geri adım attırır.
Yemek yemediğini görürseniz paniklemeden önce şunu deneyin: mamayı saklandığı yerin yakınına koyun ve odadan çıkın. Çoğu kedi ilk günlerde yalnızca siz yokken yer.
Kedide 24 saati aşan tam iştahsızlık ciddiye alınır. Kedi aç kaldığında karaciğer yağlanması riski taşır ve bu, köpekten önemli bir farktır.
Bu dönemde iki şey değişir: kedi odayı keşfetmeye başlar ve sizin varlığınıza alışır.
Odada oturun ama kediyle ilgilenmeyin. Telefonunuzla oynayın, kitap okuyun, sesli konuşun. Amaç sizin varlığınızı tehditsiz bir arka plana çevirmek.
Yaklaşma sırası kediye bırakılır. Elinizi uzatmayın; kedi kendisi geldiğinde parmağınızı hafifçe uzatıp koklamasına izin verin.
Oyun bu aşamada en hızlı köprüdür. Uzun saplı bir olta oyuncağı, kediyle aranıza fiziksel mesafe koyduğu için ürkek kedilerde elle temastan önce işe yarar.
Beslenmede geçiş kuralı katıdır. Sokakta ne yediği bilinmediği için mideyi bir anda değiştirmeyin. Yavru bir kedi söz konusuysa büyüme için formüle edilmiş bir ürün gerekir; yavru kedi maması ve diğer seçenekler için kedi mamaları kategorisine bakın. Sütten kesme aşamasındaki bir yavruda geçişin nasıl yürüdüğünü yavru kedi sütten kesme yazımızda anlattık.
Test sonuçları geldiyse ve veteriner onay verdiyse kapı aralanmaya başlar.
Evde başka kedi yoksa süreç kolaydır: kapıyı açık bırakın, kedi kendi hızında çıksın. Geri dönebileceği odayı kapatmayın; güvenli alan haftalarca gerekli olabilir.
Evde başka kedi varsa acele etmeyin. Ohio State Üniversitesi'nin kediler arası çatışma üzerine hazırladığı kaynak, kapalı yaşayan kediler arasındaki çatışmanın en yaygın sebebinin kaynak rekabeti olduğunu söylüyor ve çözüm olarak her kediye ayrı kaynak setleri sunmayı öneriyor; tercihen kedilerin birbirini görmeden kullanabileceği yerlerde.
Yani ikinci kedi eve katılırken kap, kum ve dinlenme noktası sayısı da artmalıdır. Aynı kaynak, çatışmanın her zaman kavga şeklinde görünmediğini, baskın kedinin diğerinin kaynaklara erişimini sessizce engelleyebileceğini de belirtiyor.
Tanıştırma sıkıntılı gidiyorsa geri adım atın: kedileri tekrar ayırıp kapı altı besleme aşamasından başlayın.
Klinikte bakılacaklar listesi tesadüfi değil. Sokak geçmişi olan kedilerde belirli bir örüntü tekrarlar.
İç ve dış parazitler. Neredeyse kural. Pire, kene, bağırsak solucanları ve kulak akarı en sık görülenler. Tedavi genellikle tek seferlik değildir, çünkü bazı parazitlerin yaşam döngüsü tekrar dozunu gerektirir.
Solunum yolu enfeksiyonları. Burun akıntısı, hapşırma ve gözde çapaklanma sokak kedilerinde yaygındır. Çoğu virüsleri taşımaya devam eder ve stres dönemlerinde belirtiler tekrarlar.
Diş sorunları. Beslenme düzensizliği ve travma nedeniyle kırık diş, ileri diş taşı ve diş eti iltihabı sık görülür. Yaş tahmini de büyük ölçüde dişlere bakılarak yapılır.
Eski travmalar. Kaynamış kırıklar, kuyruk hasarı, kesik kulak. Kesik ya da çentikli kulak ucu genellikle bir işaretin göstergesidir: o kedi daha önce kısırlaştırılıp yerine bırakılmıştır. Ameliyattan önce mutlaka söyleyin.
Sağlık durumu uygun olduğunda ve veterinerin belirlediği zamanda. Sokaktan alınan kedilerde bu, ilk kontrolden birkaç hafta sonraya denk gelir; önce parazit tedavisi ve genel toparlanma tamamlanır.
Erteleme genellikle iyi sonuç vermez. Kısırlaştırılmamış bir kedi kaçma girişiminde bulunur ve sokakta yaşamış bir kedi kaçmayı zaten biliyordur.
Ameliyat sonrası bakımın ilk 48 saati belirleyicidir; kısırlaştırma sonrası bakım yazımız neye dikkat edileceğini anlatıyor.
Yavruda aciliyet sıralaması farklıdır. Bir yavru kedi için sırayla ısı, sıvı ve beslenme gelir; bu üçü sağlanmadan diğer hiçbir şey anlamlı değildir.
Çok küçük yavrularda vücut ısısı hızla düşer ve soğuk bir yavru mama sindiremez. Isıtmadan beslemek zarar verir.
Anne belli değilse ve yavru gözleri kapalıysa bu bir bakım değil, acil bakım işidir; bekletmeden veterinere gidin. Süreç ve ilk günler için yavru kedi bakımı yazımız temel çerçeveyi veriyor.
Yavrunun sokakta bulunduğu yaş, ileride insanla kuracağı ilişkiyi de belirler; iki ile yedi haftalık dönemde insan teması görmemiş bir yavruda uyum çok daha uzun sürer.
Bu ihtimali baştan konuşmak dürüstlüktür. Sokaktan alınan bir kedinin uyumu haftalar sürebilir ve bazı yetişkin kediler ev hayatını hiç benimsemez.
Karar vermeden önce şunu sorun: kediye yeterli zaman verildi mi. Ürkek bir yetişkinin ev düzenine tam oturması üç ayı bulabilir ve ilk iki hafta bu sürenin sadece başlangıcıdır.
Gerçekten uygun olmadığına karar verirseniz kediyi sokağa geri bırakmak bir seçenek değildir; alıştığı bölgeden ve düzenden koparılmış bir kedi orada da yaşayamaz. Sorumluluk, ona uygun bir yuva bulmakla tamamlanır. Süreç için barınaktan hayvan sahiplenme yazımıza bakabilirsiniz.
Kediyi eve almadan önce banyo yaptırmalı mıyım? Hayır. Banyo ilk günlerde gereksiz bir strestir ve genellikle gerekmez. Kedi kendini temizler. Yağ, boya ya da zararlı madde bulaşmışsa bu ayrı bir durumdur ve veterinerle konuşulur.
Taşıma kutusuna girmiyor, ne yapmalıyım? Kutuyu dik tutup kediyi yukarıdan indirmek, kapıdan zorlamaktan hem hızlı hem güvenlidir. Sağlam ve üstten açılabilen bir taşıma kutusu bu işi kolaylaştırır.
Kaç gün ayrı tutmalıyım? Süreyi veteriner belirler ve test tekrarına bağlıdır. Ayrı tutmayı test sonucuna göre planlayın, takvime göre değil.
Aşıları ne zaman yapılır? Genel sağlık durumu uygun olduğunda ve parazit tedavisinden sonra. Programı hekim kurar.
Evdeki kedi yeni kediyi görünce hırlıyor, kötüye mi gidiyor? İlk tepki olarak beklenen bir durumdur. Sorun, bu tepkinin haftalar boyunca aynı şiddette sürmesidir.
Sokakta beslediğim kediyi eve almalı mıyım? Zorunlu değil. Bakımı üstlenilen, kısırlaştırılmış ve bölgesinde düzeni olan bir kedi için sokak kötü bir seçenek olmayabilir. Yaş, sağlık ve hava koşulları bu dengeyi değiştirir.
Eve aldığım kedi sürekli miyavlıyor, normal mi? İlk günlerde sık görülür. Kısırlaştırılmamış kedilerde bu, çiftleşme çağrısı da olabilir.
Balkona çıkarabilir miyim? Güvenlik ağı takılı değilse çıkarmayın. Sokakta yaşamış bir kedi yükseklikten çekinmez ve bu, düşme riskini artırır.
Kedi bana hiç yaklaşmıyor, iki hafta yetmedi mi? Yetmeyebilir. Ürkek yetişkin kedilerde ilerleme aylarla ölçülür. Ölçüt kucağa gelmesi değil, yanınızda rahatça yemek yiyebilmesidir.
Kedinin yaşını nasıl öğrenirim? Kesin yaş bilinemez ama veteriner dişlerin durumuna, göz merceğine ve genel yapıya bakarak bir aralık verir. Sokak geçmişi olan kedilerde tahmin genellikle olduğundan büyük çıkar, çünkü dişler daha yıpranmıştır.
Evde küçük çocuk var, sokak kedisi almak riskli mi? Muayene ve parazit tedavisi tamamlandıktan sonra risk belirgin şekilde azalır. Kural aynıdır: çocuk ve kedi denetimsiz bırakılmaz, kedinin kaçabileceği bir alan her zaman açık olur.
Kedi odadan çıkmak istemiyor, zorlamalı mıyım? Zorlamayın. Kapıyı açık bırakıp beklemek yeterlidir. Odayı güvenli alan olarak korumak, kedinin evin geri kalanını keşfetmesini yavaşlatmaz, hızlandırır.
Yazar
Editör
Bu konuyu okuduysan
Sahiplenme · 8 dk
Günlük zaman, ev düzeni, yalnız kalma süresi, yıllık maliyet ve gürültü toleransı üzerinden kedi ile köpeğin dürüst karşılaştırması.
Sahiplenme · 4 dk
Barınaktan kedi ya da köpek sahiplenmeden önce kendinize sormanız gereken sorular, sahiplenme süreci ve şartları, eve ilk gün hazırlığı ve uzun vadeli sorumluluklar.
Sahiplenme · 6 dk
Barınaktan kedi veya köpek sahiplenmeden önce maliyet, sorumluluk, doğru hayvanı seçme ve eve uyum (3-3-3) konularında bilmeniz gerekenlere dair sakin bir rehber.
Çerez kullanabilir miyiz?
Öneriler için çerez kullanıyoruz. Çerez Politikası
Sana daha iyi öneriler sunalım mı? Dostunun ihtiyacına uygun öneriler için çerez kullanıyoruz. Çerez Politikası
