Yavru köpek neden ısırır ve nasıl durdurulur

Yavru köpek neden ısırıyor

Çünkü ağzı, elin insanda olduğu şeydir. Yavru köpek dünyayı ağzıyla tanır; kavrar, tadar, dokusunu ölçer.

Isırma bu keşfin bir parçası ve aynı zamanda oyunun kendisi. Kardeşleriyle güreşen bir yavru sürekli ısırır ve ısırılır. Sorun ısırmanın varlığı değil, şiddetinin ayarlanmamış olması.

Bu yüzden hedef ısırmayı tamamen yasaklamak değil, gücünü ayarlamayı öğretmektir. Buna ısırma kontrolü denir.

Ayrımın neden bu kadar önemli olduğunu bir örnekle görmek kolay. Hiç ısırmaması öğretilmiş ama gücünü ayarlamayı öğrenmemiş bir köpek, hayatının ilerleyen bir döneminde gerçekten korktuğu ya da acı çektiği bir anda ısırırsa, o ısırığın ne kadar sert olacağını bilmez. Gücünü ayarlamayı öğrenmiş bir köpek ise aynı durumda genellikle uyarı niteliğinde, deriyi zedelemeyen bir temasla yetinir. Yani ısırma kontrolü, ileride yaşanabilecek bir kazanın şiddetini belirleyen sigortadır.

Isırma kontrolü nerede öğrenilir

Kardeşlerin arasında.

VCA'nın yavru köpeklerde oyun ısırması rehberi mekanizmayı basitçe anlatıyor: yavrulardan biri diğerini fazla sert ısırdığında ısırılan yavru ciyaklar, bu ses ısıran yavruyu irkiltir ve ona oyun sırasında ne kadar sert ısırabileceğini öğretir.

Aynı rehber bu yüzden yavruların yedi sekiz haftalıktan önce yeni evlerine gitmemesi gerektiğini belirtiyor; o zamana kadar diğer köpeklerle sosyal becerilerini çalışacak zamanları olmuş oluyor.

Bunun pratik sonucu şu: kardeşlerinden erken ayrılmış bir yavru bu dersi almamış olarak eve gelir ve dersi vermek size kalır.

Oyunu kesme yöntemi nasıl uygulanır

Doğal mekanizmayı taklit edersiniz.

Yavrunun dişi cildinize değdiği anda keskin bir "ah" ya da ciyaklama sesi çıkarın ve oyunu hemen bitirin. Elinizi çekin, ayağa kalkın, uzaklaşın. VCA rehberi cilde herhangi bir temasın oyunun ve ilginin anında bitmesiyle sonuçlanması gerektiğini söylüyor.

Bir dakika sonra geri dönüp oyuna devam edebilirsiniz. Tekrar ısırırsa aynı şey tekrarlanır.

Üç noktaya dikkat:

• Zamanlama. Tepki ısırıktan bir iki saniye içinde gelmeli. Geciken tepki bağlantı kurdurmaz.
• Tutarlılık. Evdeki herkes aynı kuralı uygulamalı. Rehber de aile bireylerinin yavrunun el, ayak ve kıyafet kemirmesine izin vermemek konusunda anlaşmasını öneriyor.
• Abartmamak. Çok yüksek ve tiz bir ciyaklama bazı yavruları yatıştırmak yerine daha da heyecanlandırır. Sesi orta tutun, asıl mesaj oyunun bitmesidir.

Bu yöntem işe yaramıyorsa rehber şaker kutusu, su ya da hava spreyi, ses alarmı gibi seçeneklerin düşünülebileceğini belirtiyor. Bunlar birer son çare, başlangıç noktası değil.

Neyi asla yapmamalı

Fiziksel yöntemler.

VCA rehberi fiziksel yöntemlerin önerilmediğini açıkça söylüyor. Gerekçesi de somut: acı saldırganlığa yol açabilir, yavruyu kaygılı, korkulu ve savunmacı hale getirebilir ya da tam tersine daha da heyecanlandırabilir. Bazı yavrular sahibin ceza girişimini kaba bir oyun sanar ve davranışı artırır.

Ağzı tutmak, burnuna vurmak, sırtüstü yatırıp bastırmak bu gruba girer ve hiçbiri işe yaramaz.

Amerikan Veteriner Hayvan Davranışı Derneği de aynı çizgide duruyor: yalnızca ödül temelli yöntemler öneriliyor ve caydırıcı araçların hiçbir koşulda kullanılmaması isteniyor.

Elle oynamak neden sorun

Çünkü ele oynanacak bir şey olarak öğretiyorsunuz.

VCA rehberi bunu doğrudan söylüyor: ellerinizle kaba oyun oynamak yavruya ellerin istediği gibi kullanabileceği oyuncaklar olduğunu öğretiyor. Isırıldıktan sonra oyuna devam ederseniz, davranışı ödüllendirmiş oluyorsunuz.

Kural basit: eller okşamak içindir, oyun oyuncakla oynanır. Yavruyla güreşmek istiyorsanız araya bir oyuncak koyun.

Elin olumlu bir şeyle ilişkilendirilmesi ayrıca ileride işinize yarar. Ağza dokunmayı ödülle eşleştirerek öğreten bir sahip, diş bakımını da çok daha kolay kabul ettirir; köpeğin dişleri nasıl fırçalanır yazımızda bu alıştırmanın adımlarını anlattık.

Aynı mantık ayak ve kıyafet için de geçerlidir. Yürürken pantolon paçasına atlayan bir yavruda durmak, oyunu kesmek ve ilgiyi bir oyuncağa yönlendirmek işe yarar.

Ağız ihtiyacı nereye yönlendirilir

Rehber ağzını çok kullanan yavrulara ağız uyarımı için oyuncaklar verilmesini öneriyor: yumuşak oyuncaklar, mama koyulabilen oyuncaklar ve çekiştirme oyunları bu ihtiyacı karşılamaya yardımcı oluyor.

Pratikte üç tip oyuncak bulundurmak yeterlidir:

1. Çiğnenecek bir şey, dayanıklı ve dişe uygun
2. Çekiştirilecek bir şey, ip ya da bez
3. Kovalanacak bir şey, hareketli

Çekiştirme oyununun kötü olduğu yaygın bir inanç var ama doğru değil. Kurallı oynandığında, yani başlatma ve bitirme sizde olduğunda, ısırma kontrolü için iyi bir alandır.

Köpek oyuncakları arasından yavrunun dişine uygun olanları seçin; stres ipi çekiştirme ve çiğneme için, sesli plastik oyuncak kovalama için uygundur.

Diş değişimiyle ilişkisi var mı

Var. Yaklaşık on ikinci haftadan itibaren süt dişleri düşmeye ve kalıcı dişler çıkmaya başlar, altıncı ayda süreç tamamlanır. Bu dönemde diş eti rahatsızlığı çiğneme isteğini belirgin şekilde artırır.

Yani ısırmanın üçüncü ile altıncı ay arasında yoğunlaşması beklenen bir durumdur ve bu geçici artış eğitim başarısızlığı değildir.

Bu dönemde soğutulmuş çiğnemelikler rahatlatır. Buzlukta bekletilmiş ıslak bir bez de basit ve etkili bir çözümdür. Çok sert nesneler ise bu dönemde özellikle risklidir.

Süt dişleri on ikinci haftadan itibaren dökülmeye başlar ve altıncı ayda kalıcı dişler tamamlanır; bu aralık ısırmanın en yoğun olduğu dönemle birebir örtüşür.

Kademeli hedef koymak neden işe yarar

Isırmayı bir gecede sıfırlamaya çalışmak, hem sizi hem yavruyu tüketir. Bunun yerine hedefi ikiye bölün.

Birinci aşama: gücü azaltmak. İlk hedef ısırmanın tamamen bitmesi değil, canınızı yakmamasıdır. Yalnızca acıtan ısırıklara tepki verin, hafif temaslara ses çıkarmayın. Böylece yavru "sert olan yasak" bilgisini öğrenir.

İkinci aşama: sıklığı azaltmak. Sert ısırıklar bittiğinde eşiği düşürün. Artık her cilt temasına tepki verin. Bu sırayı ters çevirirseniz, yani baştan her temasa tepki verirseniz, yavru hangi davranışın sorun olduğunu ayırt edemez.

Aradaki geçiş genellikle bir iki hafta sürer. Hangi aşamada olduğunuzu bilmek, ilerlemeyi görmenizi de kolaylaştırır; aksi halde "hâlâ ısırıyor" diye düşünüp yöntemi terk edersiniz.

Ziyaretçiler ve misafirler ne yapmalı

Eve gelen herkes farklı davranırsa yavru hiçbir şey öğrenemez.

Kapıda kısa bir cümleyle kuralı söyleyin: ısırırsa oyun biter, ellerle oynanmaz. Bunu söylemek kabalık değil, tutarlılığın şartıdır.

Misafir kalabalığı ayrıca yavruyu aşırı uyarır. Kalabalık bir akşamda yavruyu ortada bırakmak yerine, oyuncağıyla birlikte sakin bir odada dinlendirmek hem ısırığı hem yorgunluğu azaltır.

Yorgunluk ve uyku faktörü

Gözden kaçan en büyük etken bu. Aşırı yorgun bir yavru sakinleşmez, tersine kontrolsüzleşir ve ısırması artar.

Yavru köpekler günün büyük kısmını uyur. Isırmanın belirli saatlerde, tipik olarak akşamüstü şiddetlendiğini fark ederseniz sebep büyük olasılıkla uyku eksikliğidir.

Çözüm ceza değil, uyku düzenidir: sakin ve kapalı bir alan, uyaranların azaltılması, oyunun kesilmesi.

Pratikte işleyen bir düzen şudur: bir iki saatlik uyanık dönemin ardından yavruyu sakin alanına götürün, ışığı azaltın ve etkileşimi kesin. Yavru ilk birkaç seferde itiraz edebilir; buna rağmen düzeni sürdürmek gerekir. Çoğu sahip, uyku aralıklarını sabitledikten sonraki üç dört gün içinde ısırıkların belirgin şekilde azaldığını fark eder.

Aynı şekilde günün hangi saatinde daha çok ısırdığını not edin. Bir hafta boyunca tutulan basit bir kayıt, sebebin yorgunluk mu, birikmiş enerji mi, yoksa belirli bir kişinin oyun tarzı mı olduğunu genellikle tek başına ortaya çıkarır.

Aynı şekilde enerjisi hiç harcanmamış bir yavru da ısırır. Denge, yorgunlukla uyarılma arasında kurulur.

Yavrunun eve geldiği ilk günlerdeki düzen bu dengeyi baştan kurar; yavru köpek eve ilk günler yazımız rutini anlatıyor.

Ne zaman uzman desteği gerekir

Şunlar oyun ısırması değildir ve beklemeyi gerektirmez:

• Hırlama ve donup kalmayla birlikte gelen ısırma
• Mama kabına, oyuncağa ya da yatağa yaklaşınca ortaya çıkan ısırma
• Kucaktan indirilirken ya da tasma takılırken tekrarlayan ısırma
• Deriyi delen ve kanatan ısırıklar
• Altı ayı geçtiği halde hiç azalmayan yoğunluk

Bunlar kaynak koruma, korku ya da ağrı kaynaklı olabilir ve doğru okunmadığında ceza uygulanması durumu ciddi şekilde kötüleştirir.

Eğitmen seçerken hangi yöntemleri kullandığını doğrudan sorun. Tasma çekme gibi günlük konularda da aynı ilke geçerli; tasmayı çeken köpek yazımızda ödül temelli çalışmanın nasıl kurulduğunu anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Kaç ayda geçer? Çoğu yavruda dört ile altı ay arasında belirgin şekilde azalır. Tutarlı uygulanan bir düzende daha erken sonuç alınır.

Çocuklar ısırılıyor, ne yapmalıyım? Çocuklara ciyaklama tekniğini öğretmeyin; ciyaklama çocukta doğal olarak yüksek ve tiz çıkar ve yavruyu daha çok heyecanlandırır. Çocuklara öğretilecek şey durup ellerini göğsünde kavuşturmak ve sessizce uzaklaşmaktır.

Kafese kapatmak ceza olarak kullanılabilir mi? Kullanılmamalı. Kafes güvenli alan olarak öğretilir; ceza yeri haline gelirse yavru oraya girmeyi reddeder.

Isırdığında burnuna hafifçe vurmak zararlı mı? Zararlı. Elin cezayla ilişkilendirilmesi, elden çekinen ya da ele karşı savunmaya geçen bir köpek üretir.

Yavru köpeğim sadece bana ısırıyor, diğerlerine ısırmıyor. Genellikle tepkinizin farklı olmasından kaynaklanır. Sizinle oynadığında oyun devam ediyorsa öğrenilen şey budur.

Isırma sırasında hırlıyor, saldırgan mı? Oyun hırlaması yaygındır ve gövde dili gevşektir. Vücut sertleşiyor, dişler görünüyor ve donma varsa bu oyun değildir.

Ağızlık takmalı mıyım? Yavrulukta ısırma kontrolü öğretmek için ağızlık kullanılmaz. Ağızlık ayrı amaçlar için ve alıştırılarak kullanılan bir araçtır.

Diğer yavrularla oynatmak faydalı mı? Çok faydalı. Kontrollü ortamda yaşıtlarıyla oynayan bir yavru ısırma kontrolünü en hızlı orada öğrenir.

Yetişkin köpeğim yavruyu azarlıyor, müdahale etmeli miyim? Sağlıklı bir yetişkin köpeğin yavruya sınır çizmesi normal ve öğreticidir. Kısa hırlama ve uzaklaşma müdahale gerektirmez. Yavruyu köşeye sıkıştırma ya da fiziksel zarar varsa ayırın.

Elimi çekince daha çok saldırıyor, ne yapmalıyım? Eli hızla çekmek kovalama içgüdüsünü tetikler. Elinizi ani değil, yavaş geri alın ve asıl mesajı oyunu bitirerek verin.

Aynı yöntemi kedi yavrusunda da uygulayabilir miyim? Temel mantık benzer: oyunu kesmek ve ilgiyi oyuncağa yönlendirmek. Kedide fiziksel ceza aynı şekilde ters teper ve güven kaybına yol açar.

Kaynaklar

• VCA Animal Hospitals: Play Biting in Puppies
• VCA Animal Hospitals: Teeth, Teething and Chewing in Puppies
• American Veterinary Society of Animal Behavior: Position Statements
• AVSAB: Why You Need To Reward Your Dog in Training
• Ohio State University Indoor Pet Initiative: For Dog Owners
• VCA Animal Hospitals: Separation Anxiety in Dogs
• VCA Animal Hospitals: Brushing Your Dog's Teeth