Köpek mama kabını koruyorsa ne yapılır

Köpek yerken yanına yaklaştın, gövdesi sertleşti. Belki kabın üzerine eğildi, belki kısa bir hırıltı çıkardı.

İlk refleks genellikle öfke oluyor. "Benim evimde, benim verdiğim mamayı yiyor ve bana hırlıyor."

Bu okuma yanlış ve yanlış olduğu için tehlikeli. Köpek sana meydan okumuyor, değerli bulduğu bir şeyin elinden alınacağından endişeleniyor.

Farkı bilmek çözümü değiştiriyor.

Kaynak koruma normal bir davranış

ASPCA, kaynak korumanın bir yelpaze üzerinde yer aldığını belirtiyor. Bir ucunda değerli bir şeyle kaçıp gitmek ya da yaklaşan kişiye hırlamak gibi görece hafif davranışlar var, diğer ucunda ısırma ve kovalama gibi tam saldırganlık.

Davranışın kendisi patolojik değil. Yemeğini koruyan bir canlı, evrimsel olarak mantıklı davranıyor.

Sorun, bu davranışın insanlı bir evde nereye varabileceği. Özellikle evde çocuk varsa risk gerçek. VCA Animal Hospitals, altı yaş altındaki çocukların sıklıkla yiyecek ya da eşyayla ilgili durumlarda ısırıldığını aktarıyor.

Bu yüzden görmezden gelinmiyor ama cezalandırılmıyor da.

Neden bazı köpeklerde çıkıyor

Tek bir sebep yok ama üç zemin sık karşımıza çıkıyor.

Birincisi geçmiş kıtlık. Sokakta yaşamış, barınakta kalabalık bir ortamda beslenmiş ya da kardeşleriyle yarışarak büyümüş bir köpekte yemek gerçekten rekabete konu olmuş. Bu deneyim eve geldikten sonra da devam ediyor. Sokaktan gelen bir dostun ilk haftalarına dair genel çerçeveyi barınaktan sahiplenme yazısında toparladık.

İkincisi öğrenilmiş bir kayıp. Kabı sık sık alınan, yerken rahatsız edilen ya da elinden kemik çekilen bir köpek, yaklaşan elin ne anlama geldiğini öğrenmiş oluyor.

Üçüncüsü genel kaygı. Sesten korkan, yalnız kalmakta zorlanan ya da yeni bir düzene geçmiş bir köpekte kaynak koruma da artabiliyor. Ses fobisini havai fişek sesinden korkan köpeğe ne yapılır yazısında, yalnız kalma tarafını ise okul açılınca köpek evde yalnız kalmayı nasıl öğrenir yazısında ele aldık.

Dördüncü bir ihtimal daha var ve atlanmaması gerekiyor. Ağrı. Yerken rahatsızlık duyan bir köpek yaklaşıldığında tepki verebiliyor. Diş ağrısı bu listenin başında ve fark edilmesi zor. Fırçalama rutinini köpeğin dişleri nasıl fırçalanır yazısında anlattık.

Sebep ne olursa olsun yöntem aynı kalıyor. Değişen tek şey sürenin uzunluğu.

Uyarı basamaklarını okumak

Köpek bir anda ısırmıyor. Önce sinyal veriyor ve bu sinyaller sırayla geliyor.

VCA'nın vücut dili yazısı basamakları şöyle tarif ediyor. En sessiz olanlar göz temasından kaçınma, esneme, burun yalama ve dil şaklatma. Bunlar köpeğin temkinli ya da gergin olduğunu gösteriyor.

Sonra çatışma sinyalleri geliyor. Doğrudan bakış, dudak geriye çekilip diş gösterme, ensedeki tüylerin dikilmesi, bacakların sertleşmesi ve ağırlığın öne verilmesi.

Kaynak korumada buna özgü bir hareket daha var. Köpek kabın üzerine eğiliyor, gövdesiyle kabı kapatıyor ve yeme hızını artırıyor. Bu, hırlamadan önceki aşama.

ASPCA, köpeklerin ısırmadan önce çok durgun ve katı hale gelme, boğazdan hırlama, hamle yapma ve diş gösterme gibi davranışlarla tırmandığını belirtiyor. Aynı kaynak önemli bir uyarı ekliyor. Uyarı ile ısırık arasında bazen yalnızca milisaniyeler oluyor ve bu, dışarıdan bakan biri için olayın aniden gerçekleştiği izlenimi yaratıyor.

Ceza neden ters tepiyor

Bu bölüm yazının en önemli kısmı.

ASPCA net konuşuyor. Köpeği yemek yerken korurken cezalandırmak ya da korkutmak tehlikeli. Davranışı kötüleştiriyor ve ilişkiye zarar veriyor.

Mekanizma şöyle işliyor. Köpek şunu öğreniyor: insan yaklaşınca kötü bir şey oluyor. Yani yaklaşma korkusu artıyor, koruma davranışı güçleniyor.

İkinci ve daha tehlikeli sonuç uyarıların susturulması. Hırladığı için azarlanan bir köpek hırlamayı bırakıyor ama korkusu geçmiyor. Bir sonraki sefer uyarı vermeden ısırabiliyor.

Yani ceza sorunu görünmez yapıyor, çözmüyor.

Aynı mantık popüler "kabını elinden al ki alışsın" tavsiyesi için de geçerli. O tavsiye, köpeğin korkusunu haklı çıkarıyor. Yaklaşan el gerçekten mamayı alıyor.

Bu, tek bir kurumun görüşü de değil. Amerikan Veteriner Hayvan Davranışı Derneği'nin insancıl köpek eğitimi bildirisi daha ileri gidiyor. Bildiri, mevcut bilimsel kanıtlara dayanarak davranış sorunlarının tedavisi dahil bütün köpek eğitiminde yalnızca ödül temelli yöntemlerin kullanılmasını öneriyor; elektrikli tasma, dikenli tasma, boğma zinciri ve tasma çekme gibi cezalandırıcı yöntemleri hiçbir koşulda kullanılmaması gerekenler arasında sayıyor. Saydığı riskler korku, kaygı, stres, saldırganlık ve sahiple ilişkinin bozulması. Kaynak koruma vakasında bu listenin her maddesi zaten masada.

Doğru yön, hissi değiştirmek

ASPCA'nın önerdiği yöntem duyarsızlaştırma ve karşı koşullama. Amaç köpeğe yaklaşan insanın iyi haber olduğunu öğretmek.

Aşama bir ve iki. Kabın uzağında dur, köpek yerken uzaktan kaba lezzetli bir parça at. Yaklaşmıyorsun, sadece iyi bir şey düşüyor.

Aşama üç ve dört. Mesafeyi kademeli olarak kapat, yaklaşırken özel bir parça bırak ya da elden ver.

Aşama beş ve altı. Kaba dokun, sonra kabı yerden al ve içine iyi bir şey koyup geri ver.

Aşama yedi. Aynı adımları evdeki bütün yetişkinler tekrar eder.

ASPCA'nın önerdiği pratik bir alışkanlık da var. Köpek normal mamasını yerken arada bir aşağı uzanıp içine peynir, tavuk ya da et gibi özellikle lezzetli küçük bir parça bırak. İlk aylarda aralıklı olarak yapılırsa köpek senin varlığından rahatsız olmadan yemeye devam ediyor.

Elden besleme de aynı mantıkla çalışıyor. Köpeğin yanına otur ve mamasını tek tek ver, bu sırada sakin bir tonla konuş ve okşa.

Süre beklentisi gerçekçi tutulmalı. Bu çalışma haftalar sürüyor ve atlanan bir aşama süreci geri alıyor. İlerlemenin ölçüsü mesafe değil köpeğin duruşu. Gövdesi gevşek, kulakları rahat ve yeme hızı normalse o aşama geçilmiş demektir. Sertleşme ya da hızlanma görüyorsan bir önceki mesafeye dön.

Yönetim, çalışmadan önce gelir

Çalışma devam ederken riski sıfırlamak gerekiyor.

ASPCA, tedavi seansları dışında davranışın dikkatle yönetilmesini ve köpeğin yemek yerken kimsenin yanına gitmemesini öneriyor.

Pratik düzen şöyle. Mama kabı, evin geçiş güzergahının dışına konuyor. Kalabalık bir koridor ya da mutfak girişi yanlış yer.

Çok köpekli evlerde ayrı odalarda besleme yapılıyor. Aynı odada iki kap, kaynak rekabetini körüklüyor.

Çocuklar bu çalışmaya dahil edilmiyor. Kurallar ve gözetim tarafını çocuklu evde köpekle güvenli yaşam kuralları yazısında ele aldık.

Çiğneme ürünleri de aynı kategoriye giriyor. Kemik ve uzun süreli ödüller kaynak korumanın en sık tetikleyicileri. Ürün seçimini ve gözetim kurallarını köpek neyi çiğnerse güvenli olur yazısında anlattık.

Takas, en pratik günlük araç

Köpeğin elinden bir şey almak gerektiğinde kullanılacak tek doğru yöntem bu.

Mantık basit. Elindekinden daha değerli bir şey teklif ediyorsun. Köpek kendi isteğiyle bırakıyor, sen de aldığın şeyi geri verebiliyorsun.

Bu alışkanlık iki fayda sağlıyor. Bir, zorlamaya gerek kalmıyor. İki, köpek bırakmanın kayıp değil kazanç olduğunu öğreniyor.

Acil bir durumda, örneğin zehirli bir şey ağzına aldığında, bu eğitim hayat kurtarıyor. Takası günlük hayatta da çalıştırmak gerekiyor. Yalnızca gerçekten bir şeyi almak istediğinde kullanırsan köpek kalıbı çözüyor ve kaçmaya başlıyor.

Ödül kalorisini hesaba katmayı unutma. VCA, ödüllerin günlük kalori alımının yüzde onunu geçmemesi gerektiğini belirtiyor. Katalogdaki seçenekler için köpek atıştırmalık ve ödülleri sayfasına bakabilirsin. Küçük parçalara bölünebilen ürünler eğitim için daha kullanışlı, Garden Mix Kuzulu Düğümlü Kemik S ve Royal Canin Sindirim Sistemini Destekleyen Köpek Ödül Maması gibi ürünler bu grupta.

Mama kabının kendisi de bir değişken. Kaygan bir kap yemek sırasında oynuyor ve bazı köpeklerde gerginlik yaratıyor. Sabit duran çelik kaplar tercih ediliyor, Karlie Flip Çelik Mama Kabı bu grupta.

Ne zaman uzmana gidilir

ASPCA dört durumda profesyonel destek öneriyor.

Köpek strese girip yemeyi kesiyor ama koruma sürüyorsa.

İlerleme duruyorsa.

Evde on sekiz yaş altı çocuk varsa.

Köpeğinin ısırabileceğinden endişe ediyorsan.

Bu durumlarda sertifikalı bir davranış uzmanına ya da davranış üzerine uzmanlaşmış bir veterinere başvurulması gerekiyor.

Bir de tıbbi tarama var. ASPCA, tiroit sorunları, ortopedik rahatsızlıklar ve enfeksiyonların saldırganlığa yol açabildiğini belirtiyor. Davranış aniden başladıysa ilk adım muayene.

Küçük ırklarda kaynak korumanın hafife alındığını da eklemek gerekiyor. Küçük bir köpeğin hırlaması sevimli bulunuyor ve düzeltilmiyor. Beden farkının bakım ve eğitime etkisini küçük ırk köpekler neden ayrı mama ister yazısında ele aldık.

Sık Sorulan Sorular

Köpeğim sadece bana hırlıyor, sebebi ne olabilir? Genellikle geçmiş bir deneyim. Kabı en çok senin aldığın ya da yanına en çok senin gittiğin köpekte davranış sana yönelik hale geliyor. Çalışma bütün ev halkıyla tekrarlanıyor.

Yavruyken başlarsam önleyebilir miyim? Büyük ölçüde evet. ASPCA, köpeği eve getirdikten sonraki ilk aylarda aralıklı olarak kabına lezzetli parçalar bırakmayı öneriyor. Bu alışkanlık davranışın hiç yerleşmemesini sağlıyor.

Hırlamayı azarlamak kesinlikle yanlış mı? Evet. Hırlama bir uyarı ve uyarıyı susturmak, ısırığı uyarısız hale getiriyor. Hırlayan bir köpek aslında sana bilgi veriyor.

Elimden besleyerek çözebilir miyim? Elden besleme yöntemin bir parçası ama tek başına yeterli değil. Kademeli yaklaşma aşamaları da uygulanmalı.

Köpeğim oyuncağını da koruyor, aynı yöntem geçerli mi? Aynı mantık geçerli ama mesafe ve değer basamakları eşyaya göre yeniden kuruluyor. Takas yöntemi burada özellikle işe yarıyor.

İki köpeğim birbirinin mamasını koruyor, ne yapmalıyım? Ayrı odalarda besleme, en hızlı ve en güvenli çözüm. Aynı ortamda besleme, sorun çözülene kadar denenmiyor.

Bu davranış tamamen geçer mi? ASPCA, davranış değişikliğinin bir tedavi garantisi sunmadığını, yönetim stratejileri sağladığını belirtiyor. Çoğu vakada risk belirgin biçimde azalıyor ama yönetim alışkanlıkları sürüyor.

Kedim de mamasını koruyor, aynı yöntem geçerli mi? Kedilerde kaynak koruma daha seyrek ve genellikle çok kedili evlerde kap rekabetinden çıkıyor. Çözüm davranış çalışmasından çok düzen değişikliği. Kap sayısını artırmak ve kapları ayrı odalara dağıtmak çoğu vakayı çözüyor.

Mamayı serbest bıraksam sorun çözülür mü? Bazı köpeklerde kabın sürekli dolu olması gerilimi azaltıyor ama bu yöntem kilo kontrolünü zorlaştırıyor ve çok köpekli evlerde uygulanamıyor. Karar veterinerle birlikte veriliyor.

Kaynaklar

• ASPCA, Food Guarding
• ASPCA, Aggression
• VCA Animal Hospitals, Canine Communication, Interpreting Dog Language
• VCA Animal Hospitals, Dog Behavior Problems, Aggression and Children
• VCA Animal Hospitals, Obesity in Dogs
• AVSAB, Position Statements and Handouts
• ASPCA, Dogs and Babies