Yavru köpekte süt dişleri ne zaman düşer

Diş takvimi nasıl işler

Rakamlar net. VCA'nın yavru köpeklerde diş çıkarma rehberi süreci şöyle veriyor: köpeklerin 28 süt dişi vardır, diş çıkarma üç haftalık civarında başlar ve yaklaşık altı haftalıkken tüm süt dişleri çıkmış olur.

Değişim ise on ikinci haftada başlar. Aynı rehbere göre süt dişleri o dönemde dökülmeye, kalıcı dişler çıkmaya başlar ve normal koşullarda altı aylıkken tüm kalıcı dişler çıkmış, tüm süt dişleri düşmüş olur. Yetişkin bir köpekte 42'ye kadar kalıcı diş bulunur.

Yani süreç şu üç tarihle özetlenir: üçüncü hafta başlangıç, altıncı hafta süt dişlerinin tamamlanması, altıncı ay kalıcı dişlerin tamamlanması.

Düşen dişleri neden hiç bulamıyorum

Çünkü çoğu yutuluyor.

Süt dişleri küçük ve kökleri kalıcı diş çıkarken erimiş durumda. Köpek yerken, çiğnerken ya da oyun sırasında dişi düşürüyor ve genellikle mamayla birlikte yutuyor. Bu zararsızdır.

Yerde ya da oyuncakta bir iki diş bulmanız da normaldir. Bulamamanız bir sorun işareti değil.

Kanama ne kadar normal

Bir miktar kanama beklenir. Diş etinde hafif kızarıklık, oyuncakta ya da çiğneme sırasında görülen küçük kan izleri bu dönemde olağandır.

Şunlar olağan değildir:

• Durmayan ya da tekrarlayan aktif kanama
• Belirgin ağrı, ağzına dokundurtmama
• Diş etinde şişlik, apse ya da kötü koku
• Yemeyi bırakma
• Ateş ya da halsizlik

Bunlarda beklemeden veterinere gidilir. Ağrı nedeniyle yemeyi bırakan bir yavruda enerji kaybı hızlı gelişir.

Düşmeyen süt dişi neden sorun

Asıl mesele burada. VCA rehberi bazı yavrularda, özellikle küçük ve basık burunlu ırklarda, süt dişlerinin doğal olarak dökülmediğini belirtiyor ve bu sorunun en sık köpek dişlerini, yani uzun sivri dişleri etkilediğini söylüyor.

Rehber bu dişlerin çekilmesi gerektiğini, bunun genellikle kısırlaştırma ameliyatı sırasında yapıldığını ve gerekçesini de veriyor: kalan süt dişi çene dizilimini bozar, rahatsızlık yaratır ve yiyecek artıklarını hapsederek ileride diş hastalığına zemin hazırlar.

Ölçü basit ve evde uygulanabilir: aynı yuvada iki diş yan yana duruyorsa bu normal değildir. Kalıcı diş çıkmışken süt dişi hâlâ yerindeyse veterinere gösterin.

Kontrol için en iyi zaman dört ile altı ay arasıdır. Bu dönemde her iki üç haftada bir dudağı kaldırıp bakmak yeterlidir.

Bakarken yalnızca köpek dişlerine takılmayın. Ön kesici dişlerde de aynı durum olabilir ve orada iki sıra halinde dizilmiş küçük dişler kolayca gözden kaçar. Telefonla fotoğraf çekip büyüterek bakmak, ağzın içine uzun süre bakmaya çalışmaktan hem kolay hem daha güvenilirdir.

Bir de zamanlama meselesi var. Süt dişi ne kadar uzun kalırsa, kalıcı dişi yanlış yöne itme ihtimali o kadar artar. Bu yüzden "belki kendi düşer" diye beklemek genellikle kötü bir karardır; erken müdahale hem daha basit hem daha ucuzdur.

Hangi ırklarda daha sık görülür

Küçük ırklarda ve basık burunlu ırklarda belirgin şekilde daha sık.

Sebep çene boyutudur. Diş sayısı ırka göre değişmez ama çene küçüldükçe aynı sayıda diş daha dar bir alana sığmak zorunda kalır. Sıkışan dizilimde süt dişinin doğal olarak itilip düşmesi zorlaşır.

Aynı sıkışıklık ileride diş taşı birikimini de hızlandırır. Bu yüzden küçük ırklarda diş bakımına erken başlanır ve daha sıkı sürdürülür; köpeğin dişleri nasıl fırçalanır yazımızda plağın ne kadar hızlı tartara döndüğünü anlattık.

Çiğneme ihtiyacı bu dönemde neden artıyor

Diş eti rahatsız olduğu için. Çiğnemek basınç uygular ve bu basınç rahatlatır.

Bu, ısırma davranışındaki artışın da bir kısmını açıklar. Üçüncü ile altıncı ay arasında yoğunlaşan ağız kullanımı bir eğitim başarısızlığı değil, fizyolojik bir dönemdir. Yönetimi ise eğitim işidir; yavru köpek neden ısırır yazımızda oyunu kesme yöntemini anlattık.

Rahatlatmak için işe yarayanlar:

• Islatılıp buzlukta bekletilmiş bir bez
• Soğutulmuş, yumuşak çiğneme oyuncakları
• Dondurulabilir, içine mama konabilen oyuncaklar

Evi bu döneme göre hazırlamak

Çiğneme isteği artmışken evde neyin erişilebilir olduğu, eğitimden daha belirleyicidir. Yavru bir köpek elinin altındakini çiğner ve o an yanında olmayabilirsiniz.

Yerden kaldırılacaklar listesi kısadır ama ihmal edilmemelidir: elektrik kabloları ve uzatmalar, ayakkabılar, çorap ve iç çamaşırı, çocuk oyuncakları, ilaç kutuları, temizlik ürünleri, saksı bitkileri.

Kablolar bu listede ilk sırada durur. Çiğnenen bir kablo yalnızca maddi zarar değil, ciddi bir elektrik çarpması riski demektir. Kablo koruma kanalları ve mobilya arkasına toplama, en ucuz önlemdir.

Çorap ve iç çamaşırı ise farklı bir tehlike taşır. Bu tür kumaş parçaları bağırsakta ilerlemez ve tıkanmaya yol açar; yutulduğundan şüpheleniyorsanız beklemeyin.

Kalıcı çözüm, yasak nesneleri saklamak kadar izinli nesneleri bol tutmaktır. Evde çiğnenebilecek üç dört uygun oyuncak varsa, yavrunun yanlış hedefe yönelme olasılığı belirgin şekilde azalır.

Bu dönemde nelerden uzak durulmalı

Sert nesneler. Diş kırıklarının önemli bir kısmı bu dönemde ve bu nesnelerle oluşur.

Pratik test şudur: nesneyi tırnağınızla bastırdığınızda hiç iz bırakmıyorsa, ya da diziniz üzerine vurduğunuzda canınızı acıtıyorsa, o nesne diş için fazla serttir. Gerçek kemik, boynuz, sert naylon oyuncaklar ve büyük buz parçaları bu gruba girer.

İkinci risk yutmadır. Parçalanan oyuncaklar sindirim kanalında tıkanma yapar. Çiğnemeyi denetimsiz bırakmayın ve parçalanmaya başlayan oyuncakları atın.

Köpek oyuncakları arasından yavrunun çene gücüne uygun olanları seçin; stres ipi bu dönemde hem çiğneme hem çekiştirme için kullanılabilir.

Mamanın rolü var mı

Var ama sınırlı. Diş değişimi döneminde yavru bazen kuru mamayı yemekte zorlanır ve porsiyonu düşürebilir.

Bu geçici dönemde mamayı ılık suyla biraz yumuşatmak işe yarar. Islatılmış mamanın çabuk bozulduğunu unutmayın; yarım saat içinde yenmeyeni kaldırın.

Yavru formülünden erken çıkmayın. Büyüme dönemi boyunca yavru maması gerekir; yavru köpek kuru mamaları arasından boyut grubuna uygun olanı seçin. Yavru köpek maması seçerken beklenen yetişkin ağırlığını hesaba katın; ırk adının ne kadar belirleyici olduğunu ırka özel mama yazımızda ele aldık.

Ağza dokunmayı bu dönemde öğretmek

Diş değişimi, ağza dokunma alışkanlığını kazandırmak için hem en uygun hem en zor dönem. Uygun, çünkü yavru her şeye açık; zor, çünkü diş eti hassas.

Denge şöyle kurulur: seansları çok kısa tutun, ağzı açmaya çalışmayın, yalnızca dudağı kaldırıp bir iki saniye bakın ve ödül verin. Günde bir kez, on saniye. Bu on saniye, ileride yapılacak fırçalamanın ve veteriner muayenelerinin zeminini kurar.

Hassas bir noktaya denk gelip yavru çekinirse ısrar etmeyin. Bir sonraki gün daha kısa bir temasla devam edin.

Bu alışkanlığı kazanmış bir köpek, ömrü boyunca hem diş bakımını hem ağız içi kontrolleri sorunsuz kabul eder. Kazandırılmamışsa, yetişkinlikte aynı şeyi öğretmek çok daha uzun sürer.

Kapanış bozukluğu nasıl fark edilir

Ağzı kapalıyken üst ve alt çenenin ilişkisine bakılır. Alt köpek dişlerinin ucu, üst dişlerin arasındaki boşluğa oturmalıdır.

Alt köpek dişi damağa değiyorsa ya da dudağı deliyorsa bu bir kapanış sorunudur ve ağrılıdır. Erken fark edilmesi işi kolaylaştırır, çünkü büyüme dönemindeki müdahale çok daha basittir.

Kapanış bozukluğunun bir kısmı kalıtsaldır, bir kısmı düşmeyen süt dişlerinden kaynaklanır. İkinci grup, zamanında yapılan bir kontrolle önlenebilir.

Diş kontrolü aşı randevusuna nasıl eklenir

Yavru döneminde zaten düzenli veteriner ziyaretleri oluyor. Her ziyarette ağza bakılmasını isteyin; bu ayrıca bir randevu gerektirmez.

Aşı takvimi ve yasal zorunluluklar için yavru köpek aşı takvimi yazımıza, eve alışma dönemi içinse yavru köpek eve ilk günler yazımıza bakabilirsiniz.

Dişler ayrıca yaş tahmininde kullanılır. Yaşı bilinmeyen bir yavruda diş durumu, veterinerin verebileceği en güvenilir ipuçlarından biridir. Bu, bir ilandaki yaş beyanını doğrulamanın da pratik yoludur: ağzında hâlâ süt dişleri olan bir köpek altı aylıktan küçüktür.

Sık Sorulan Sorular

Kalıcı dişler kaç tane olmalı? Yetişkin köpekte 42'ye kadar kalıcı diş bulunur. Eksik diş bazı ırklarda görülebilir ve genellikle sorun yaratmaz, ancak veterinerin not etmesi iyi olur.

Süt dişini kendim çekebilir miyim? Hayır. Kökü tam erimemiş bir dişin kırılması, kırık kökün diş etinde kalmasına ve iltihaba yol açar.

Diş değişimi sırasında aşı yapılır mı? Aşı takvimi diş değişiminden bağımsız yürür. Yavru ağrı nedeniyle belirgin şekilde halsizse hekim erteleyebilir.

Nefes kokusu diş değişiminden mi? Hafif ve geçici bir koku bu dönemde olabilir. Kalıcı kötü koku ise normal değildir ve bakılmalıdır.

Kısırlaştırmayı diş çekimiyle birlikte yaptırmalı mıyım? Yaygın ve makul bir uygulamadır; tek anestezi ile iki işlem yapılmış olur. Zamanlamayı veteriner belirler.

Diş değişimi ne kadar ağrılıdır? Çoğu yavruda hafif rahatsızlık düzeyindedir. Belirgin ağrı belirtileri normal sürecin parçası değildir.

Yavrum sert oyuncak çiğnerken dişini kırdı, ne yapmalıyım? Kırık süt dişi de olsa bakılmalıdır; pulpa açıldıysa ağrılıdır ve enfeksiyon riski taşır.

İki kalıcı diş yan yana çıkmış gibi, bu ne demek? Muhtemelen biri süt dişidir ve düşmemiştir. Fotoğraf çekip veterinere gösterin.

Diş fırçalamaya bu dönemde başlanır mı? Başlanır. Amaç temizlikten çok alışkanlık kazandırmaktır ve hassas dönemde çok nazik davranmak gerekir.

Yavrum diş değişiminde iştahını kaybetti, endişelenmeli miyim? Birkaç gün süren hafif bir iştah düşüşü beklenebilir. İki gün üst üste hiç yememe ya da kilo kaybı normal değildir.

Süt dişi düştüğü yerde boşluk kaldı, kalıcı diş çıkmıyor. Bazı dişlerde birkaç haftalık gecikme olabilir. Altı ayı geçtiği halde çıkmayan bir diş için röntgen gerekebilir; diş gömülü kalmış olabilir.

Diş değişimi sırasında eğitime ara vermeli miyim? Vermeyin. Ağza dokunma ve ödül çalışmalarını sürdürün, yalnızca çekiştirme oyunlarını bu dönemde hafifletin.

Kaynaklar

• VCA Animal Hospitals: Teeth, Teething and Chewing in Puppies
• VCA Animal Hospitals: Dental Disease in Dogs
• VCA Animal Hospitals: Brushing Your Dog's Teeth
• VCA Animal Hospitals: Play Biting in Puppies
• Veterinary Oral Health Council: Accepted Products
• Ohio State University Indoor Pet Initiative: For Dog Owners
• American Veterinary Society of Animal Behavior: Position Statements